Zalas

Widok na tył kościoła w Zalasiu
Na tyłach kościoła w Zalasiu (fot. A.Sienieńska)
Koordynaty:
Stroną opiekuje się:
Podziel sie:

Licząca około 2300 mieszkańców wieś leży na Płaskowyżu Sanki, na terenie Jurajskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Znajduje się tutaj jeden ze źródłowych odcinków potoku Sanka i Doliny Sanki, przez wieś przepływa także potok Rudno.

Lokacja wsi nastąpiła w XIV wieku, ale już sto lat wcześniej na tym terenie istniał niewielki gródek rycerski. Legenda głosi, że zatrzymali się tu i osiedli niektórzy z najeźdźców tatarskich z XIII wieku. Nazwa wsi wzięła się ponoć z jej lokalizacji – osadę ze wszystkich stron otaczały gęste lasy noszące miano Tenczno i należąc do rodu Toporczyków. Każdy, kto szedł tutaj z sąsiednich wsi mówił, że idzie „za las”.
W 1460 roku wieś trafiła w ręce Tęczyńskich, którzy założyli tu folwark (w rejonie obecnego przysiółka Obora) i hodowali konie na potrzeby rycerstwa stacjonującego w pobliskim zamku Tenczyn. W XVIII wieku Zalas zmienił swe przeznaczenie – ze względu na wielkie złoża gliny garncarskiej stał ośrodkiem garncarstwa dla latyfundium Tęczyńskich. Garncarstwem (wytwarzano tu zarówno garnki, jak i piece kaflowe) zajmowali się mieszkańcy Zalasu jeszcze kilkanaście lat temu.

Na terenie wsi stoi neogotycki kościół pod wezwaniem św. Marii Magdaleny i św. Andrzeja Apostoła z drewnianą dzwonnicą i pięknymi starymi lipami na dziedzińcu. Przy miejscowej parafii działa jedyne z Polsce Bractwo pokutne im. Św. Marii Magdaleny co roku 22 lipca, w dzień liturgicznego wspomnienia św. Marii Magdaleny odbywa się tu procesja z udziałem parafian i braci w strojach pokutnych.

Wyjątkowość Zalasu to także jego malownicze okolice i geologiczne bogactwo. Pobliskie wzgórza skrywają pozostałości po dawnych kamieniołomach jurajskich wapieni (Liguniowa Góra) oraz piasków i zlepieńców („łom z uskokiem” w drodze do Sanki). Zaś we wschodniej części wsi rozciąga się czynny do dziś ogromny kamieniołom permskiego porfiru.

Na północnych krańcach wsi biegnie autostrada A4, a za nią rozciąga się Las Zwierzyniecki. Na terenie wsi znajduje się agroturystyka i sklep.

  • Widok na tył kościoła w Zalasiu