Paczółtowice

Widok na zabytkowy drewniany kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Paczółtowicach
Zabytkowy drewniany kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Paczółtowicach (fot. A.Sienieńska)
Koordynaty:
Stroną opiekuje się:
Podziel sie:

Wieś w północno-wschodniej części gminy Krzeszowice, licząca około 800 mieszkańców. Cały jej teren obejmuje Park Krajobrazowy „Dolinki Krakowskie” – a krajobraz okolic Paczółtowic rzeczywiście zachwyca. Zabudowania wsi ciągną się wzdłuż wgłębienia utworzonego pomiędzy wzgórzami: Wierzchwzgórzem (451m) i Skałką (456m) od północy oraz Bożą Męką (453m) i Białą Górą (454m) od południa. Zachodnia część wsi, przysiółek Wzgórze, graniczy z Doliną Eliaszówki, wschodnia zaś, zwana Wzdolem, opada do środkowego odcinka Doliny Racławki.

W XIX i XX wieku na terenie wsi kilkakrotnie znaleziono denary rzymskie z czasów panowania między innymi cesarzy: Trajana, Hadriana, Antoniusa Piusa i Marka Aureliusza, w 1937 roku odkopano tu grób kupca rzymskiego z monetami cesarzy rzymskich Augusta (początki naszej ery) i Trajana.

Według legendy nazwa wsi pochodzi od Paczołta, rycerza Bolesława Śmiałego, który ukrył się tu i założył osadę po zamachu na krakowskiego biskupa Stanisława. Inna legenda głosi, że wieś powstała jako miejsce kryjówki ludności przed Tatarami, którzy najechali na Polskę w 1241 roku. Pierwsze wzmianki i wsi pochodzą z XIV wieku i wiążą się z istniejącym już tutaj kościołem. Wiadomo, że wcześniej jej sołtysem był niejaki Petzold-Paczold. Za bunt przeciwko sobie Władysław Łokietek odebrał mu sołectwo i podarował wieś któremuś z przedstawicieli rodu Toporów z Morawicy – oni to wznieśli w Paczółtowicach pierwszy kościół. Kolejni właściciele tych ziem przyjęli nazwisko Paczołtowskich (potem Paczółtowskich) i przeważnie byli właścicielami także okolicznych wsi. W 1628 roku dobra te odkupił Jan z Tęczyńskich i odstąpił swej siostrze, Agnieszce Firlejowej, na uposażenie dla ufundowanego przez nią klasztoru Karmelitów Bosych. Paczółkowice były najbogatszą wsią w dobrach klasztornych, wybudowano tu dwór i folwark, w których mieścił się zarząd klasztoru. Później zarząd dóbr klasztornych przeniesiono do położonego bliżej Czernej Siedlca. Paczółtowice pozostały wsią klasztorną do początków XX wieku. Przez jakiś czas była centrum artystycznego kamieniarstwa z tzw. „czarnego marmuru dębnickiego” wydobywanego w okolicznych kamieniołomach.

Ślady tej historii znaleźć można w przepięknym późnogotyckim Kościele pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny i na jego dziedzińcu – obiekt ten stanowi cenny zabytek klasy „0”. Z tego samego okresu pochodzi kolumnowa kapliczka Boża Męka stojąca na wzgórzu o tej samej nazwie. Nowszą historię opowiada Pomnik Niepodległości Polski, wznoszący się przy głównej wiejskiej drodze na wschód od kościoła.

Obok ciekawej historii Paczółkowice słyną także jako doskonałe miejsce do obcowania z przyrodą i rekreacji. Sąsiedztwo Dolinek Krakowskich daje okazję do wypraw pieszych i rowerowych. Na terenie wsi znajduje się także jedno z największych w Europie Środkowej pól golfowych – Kraków Valley Golf & Country Club. Ośrodek oferuje również stok narciarski i trasy narciarstwa biegowego wraz z wypożyczalnią sprzętu, strzelnicę, skutery i klub jazdy konnej wraz z hotelem dla koni, a także hotel z centrum konferencyjnym.

Na terenie wsi znajduje się szkoła podstawowa, trzy agroturystyki i kilka sklepów. Kursują tu busy z Krzeszowic. Przez wieś biegnie żółty szlak turystyczny, Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd oraz Szlak Architektury Drewnianej.

  • Widok na zabytkowy drewniany kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Paczółtowicach
  • Budynek szkoły podstawowej w Paczółtowicach
  • Widok na kompleks Kraków Valley Golf & Country Club - pole golfowe, stadnina i hotel widziane ze wzgórza Boża Męka
  • Fragment kolumnowej kapliczki Boża Męka stojącej na wzgórzu o tej samej nazwie
  • Paczółtowice - widok z kościelnego dziedzińca